ລາຄານໍ້າມັນຫຼຸດ ແຕ່ເຄື່ອງຍັງແພງ! ປະຊາຊົນຖາມຫາຄວາມເປັນທຳ ແລະທາງອອກຈາກພາກລັດ
ທ່າມກາງສະພາບເສດຖະກິດໃນປັດຈຸບັນ, ຫຼາຍທ່ານຄົງຈະສັງເກດເຫັນວ່າ ລາຄານໍ້າມັນຢູ່ບັນດາປໍ້າຕ່າງໆ ທົ່ວແຂວງບໍ່ແກ້ວ ແມ່ນມີທ່າອ່ຽງປັບຕົວຫຼຸດລົງ ເຊິ່ງຖືເປັນສັນຍານທີ່ດີ. ແຕ່ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ສິ່ງທີ່ພໍ່ແມ່ປະຊາຊົນ ໂດຍສະເພາະຜູ້ຫາເຊົ້າກິນຄໍ່າ ກຳລັງຕັ້ງຄຳຖາມຢ່າງໜັກຄື: “ເປັນຫຍັງລາຄາສິນຄ້າອຸປະໂພກ-ບໍລິໂພກຕາມທ້ອງຕະຫຼາດ ຈຶ່ງຍັງແພງຄືເກົ່າ ແລະ ບໍ່ຫຼຸດລົງຕາມລາຄານໍ້າມັນ?” ແລະ ຈະມີທິດທາງແນວໃດ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ປະຊາຊົນຕ້ອງແບກຮັບພາລະນີ້ພຽງລຳພັງ?
ເຖິງວ່ານໍ້າມັນຈະເປັນຕົ້ນທຶນການຂົນສົ່ງ, ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ ລາຄາສິນຄ້າໜຶ່ງຊິ້ນ ປະກອບດ້ວຍຫຼາຍປັດໄຈ ດັ່ງນີ້:
#ຜົນກະທົບຈາກອັດຕາແລກປ່ຽນ ແລະ ເງິນເຟີ້: ຂໍ້ນີ້ຄືປັດໄຈຫຼັກ ເນື່ອງຈາກແຂວງບໍ່ແກ້ວເປັນແຂວງຊາຍແດນ, ສິນຄ້າສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນນຳເຂົ້າຈາກຕ່າງປະເທດ.ເຖິງວ່ານໍ້າມັນຫຼຸດ, ແຕ່ຖ້າຄ່າເງິນກີບຍັງອ່ອນຄ່າ ເມື່ອທຽບກັບສະກຸນເງິນຕ່າງປະເທດ (ບາດ ຫຼື ໂດລາ), ຕົ້ນທຶນໃນການສັ່ງຊື້ສິນຄ້າຂອງຜູ້ປະກອບການກໍຍັງສູງຢູ່ດີ.
#ກົນໄກ “ລາຄາມີຄວາມໜຽວຕົວ” (Price Rigidity): ໃນທາງເສດຖະສາດ, ລາຄາສິນຄ້າມັກຈະປັບຕົວຂຶ້ນໄວຕາມຕົ້ນທຶນ (ເຊັ່ນ ເວລານໍ້າມັນຂຶ້ນ), ແຕ່ເວລາຕົ້ນທຶນຫຼຸດລົງ ລາຄາສິນຄ້າຈະປັບຕົວຫຼຸດລົງຊ້າຫຼາຍ ຫຼື ບໍ່ຫຼຸດເລີຍ ເພາະພໍ່ຄ້າຊາວຂາຍຍັງມີຄວາມກັງວົນວ່າ ວິກິດການ ຫຼື ລາຄານໍ້າມັນອາດຈະກັບມາຂຶ້ນອີກໃນອະນາຄົດ.
#ຕົ້ນທຶນສະຕັອກເກົ່າ: ຜູ້ຄ້າຂາຍຈຳນວນໜຶ່ງຍັງມີສິນຄ້າທີ່ຕົ້ນທຶນເກົ່າ (ຊື້ມາໃນຊ່ວງນໍ້າມັນແພງ ແລະ ເງິນເຟີ້ສູງ) ຄ້າງສາງຢູ່ ເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາບໍ່ສາມາດຫຼຸດລາຄາໄດ້ທັນທີ ເພາະຈະເສຍທຶນ.
#ຕົ້ນທຶນແຝງອື່ນໆ ທີ່ບໍ່ຫຼຸດຕາມນໍ້າມັນ: ເຊັ່ນ ຄ່າເຊົ່າຮ້ານ, ຄ່າແຮງງານ, ຄ່າໄຟຟ້າ ແລະ ຄ່າປຸ໋ຍ/ຫົວອາຫານ (ສຳລັບສິນຄ້າກະສິກຳພາຍໃນ) ທີ່ຍັງຄົງຕົວຢູ່ໃນລະດັບສູງ.
ພາກສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງຈະແກ້ໄຂແນວໃດ ຈະປ່ອຍປະແບບນີ້ແທ້ບໍ? ແນ່ນອນວ່າ ພາກລັດ ແລະ ພາກສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງ ເຊັ່ນ ພະແນກອຸດສາຫະກຳ ແລະ ການຄ້າ ແຂວງບໍ່ແກ້ວ ບໍ່ໄດ້ນິ່ງນອນໃຈ ແລະ ບໍ່ສາມາດປ່ອຍປະໃຫ້ເກີດການສວຍໂອກາດຂຶ້ນລາຄາຕາມໃຈຊອບໄດ້ ໂດຍມີມາດຕະການທີ່ຕ້ອງເລັ່ງຈັດຕັ້ງປະຕິບັດດັ່ງນີ້:
1) ຕ້ອງເລັ່ງກວດກາ ແລະ ໂຄງສ້າງລາຄາສິນຄ້າຄວບຄຸມ: ພາກສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງຕ້ອງລົງພື້ນທີ່ຕິດຕາມ, ກວດກາ ແລະ ກວດສອບໂຄງສ້າງຕົ້ນທຶນທີ່ແທ້ຈິງຂອງສິນຄ້າແຕ່ລະປະເພດ (ໂດຍສະເພາະ ສິນຄ້າປະເພດສະບຽງອາຫານ, ຊີ້ນ, ປາ,ເຂົ້າສານ, ນ້ຳມັນພືດ)ໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບຕົ້ນທຶນການຂົນສົ່ງທີ່ຫຼຸດລົງ.
2) ບັງຄັບຕິດປ້າຍລາຄາ ແລະ ມາດຕະການທາງກົດໝາຍ: ບັງຄັບໃຫ້ທຸກຮ້ານຄ້າຕ້ອງຕິດປ້າຍສະແດງລາຄາຢ່າງຈະແຈ້ງ. ຫາກພົບເຫັນຜູ້ປະກອບການ ຫຼື ພໍ່ຄ້າຊາວຂາຍຄົນໃດ ທີ່ສວຍໂອກາດກັກຕຸນສິນຄ້າ ຫຼື ຂຶ້ນລາຄາແບບບໍ່ສົມເຫດສົມຜົນ (ເອົາລັດເອົາປຽບຜູ້ບໍລິໂພກ) ຕ້ອງມີມາດຕະການປັບໄໝ ແລະ ສຶກສາອົບຮົມຢ່າງເຂັ້ມງວດ.
3) ສົ່ງເສີມຕະຫຼາດນັດ ແລະ ສິນຄ້າພາຍໃນ: ເປີດຊ່ອງທາງໃຫ້ຊາວກະສິກອນ ແລະ ຜູ້ຜະລິດທ້ອງຖິ່ນ ນຳສິນຄ້າມາວາງຈຳໜ່າຍເຖິງມືຜູ້ບໍລິໂພກໂດຍກົງ (ບໍ່ຜ່ານພໍ່ຄ້າຄົນກາງ) ເພື່ອຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນຕົ້ນທຶນ ແລະ ເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນໄດ້ຊື້ສິນຄ້າໃນລາຄາປະຢັດ.
4) ເພີ່ມທະວີການຄຸ້ມຄອງເງິນຕາ: ຮ່ວມມືກັບພາກສ່ວນທະນາຄານ ເພື່ອຄວບຄຸມອັດຕາແລກປ່ຽນບໍ່ໃຫ້ຜັນຜວນແຮງ ເພາະນີ້ຄືຮາກເຫງົ້າທີ່ແທ້ຈິງຂອງບັນຫາສິນຄ້າແພງ.
ການທີ່ລາຄານໍ້າມັນຫຼຸດລົງ ແຕ່ລາຄາສິນຄ້າຍັງບໍ່ຫຼຸດລົງທັນທີນັ້ນ ຖືເປັນເລື່ອງຂອງກົນໄກຕະຫຼາດ ແລະ ບັນຫາເງິນຕາ ທີ່ຕ້ອງໃຊ້ເວລາໃນການປັບຕົວ. ແນວໃດກໍຕາມ, ໃນໄລຍະສະເພາະໜ້ານີ້ ປາກທ້ອງຂອງປະຊາຊົນ ໂດຍສະເພາະ “ຜູ້ຫາເຊົ້າກິນຄໍ່າ” ແມ່ນລໍຖ້າບໍ່ໄດ້.
ສະນັ້ນ, ພາກສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງທຸກຂັ້ນ ຕ້ອງເພີ່ມທະວີຄວາມຮັບຜິດຊອບ, ລົງໃກ້ຊິດຕິດແທດກັບຕະຫຼາດຢ່າງຈິງຈັງ, ແລະ ມີມາດຕະການທີ່ເດັດຂາດໃນການຄວບຄຸມລາຄາສິນຄ້າ ເພື່ອບັນເທົາທຸກ, ແກ້ໄຂຄວາມເດືອດຮ້ອນ, ແລະ ສ້າງຄວາມເປັນທຳໃຫ້ແກ່ສັງຄົມຢ່າງແທ້ຈິງ.
